تاريخ شهر نايين

نايين از شهر هاي ايران باستان و يكي از ولايت هاي پنج گانه استان (كوره)فارس يعني پايتخت هخامنشيان بوده است.در زمان گسترش اسلام مردم نايين به اين دين گرويدند. در قرن پنجم هجري قمري نايين مانند ساير شهر هاي اصفهان مورد توجه قرار گرفت و در زمان حكومت سلطان محمد خدا بنده (الجايتو) و غازان خان در نايين آثار با ارزشي چون مسجد بابا عبد ا...،عمارت امامزاده سلطان سيد علي و مناره مسجد جامع اين شهر ساخته شد.در قرن هشتم جنگي ميان ملك اشرف،با امير مبارز الدين در گرفت و به شكست انجاميد ،نايين و مردم آسيب فراوان ديدند.

در اوايل قرن دهم هجري قمري سران آق قو يوئلو در حوالي نايين به ستيز برخاستند كه از رهگذر اين جدل ها شهر پريشان شدو ويراني بسيار ديد. در دوره صفويه نايين رونق يافت. در اين دوره باروي شهر مرمت شد و بنا هاي جديدي در آن احداث گشت.

در سال 1000 هجري قمري هنگامي كه اصفهان به پايتختي ايران برگذيده شد نايين كه زماني تابع يزد بود، در محدوده اصفهان جاي گرفت. از وقايع مهم دوران صفويه در نايين دعواي نعمتي و حيدري بود كه اين اختلاف ها تا عصر مشروطيت هم ادامه يافت. با سقوط اصفهان به دست افغان ها (در سال 135 هـ.ق) شهر نايين كه بر سر راه سربازان مهاجم قرار داشت، بسيار آسيب ديد ولي بر اثر مقاومت مردم نايين ،شهر به دست افغانها نيافتاد .در اين زمان گروهي از سادات طباطبايي ساكن اصفهان و زواره به نايين كوچ نمودند و در دوره قاجار نايين مورد بي مهري پادشاهان وقت قرار گرفت . در اين دوره نايين سخت آشفته و ناامن گشت زيرا در اين زمان نايين يا صحنه جنگ شيخي ها و ((بالاسري)) ها و يا ميدان نزاع هاي حدري و نعمتي بود كه در دوره صفويان در تمام شهر هاي ايران آغاز گشته و دامن زده مي شد و همچنين محل تاخت وتاز ياغياني همچون نايب حسين كاشي بود. در سال 1327 شمسي نايين رسماَ شهرستان اعلام شد و بخشداري آن به فرمانداري تبديل گشت. از نايين مرداني بزرگ و نامداري برخاسته كه هر يك در علوم و فنون مختلف جايگاهي بس بلند يافته اند و از اين رهگذر نايين بخصوص در تاريخ يكصد ساله اخير  نقش بسيار زيادي داشته است.

از اين رو همواره براي اين منطقه منزلتي بيش از يك شهرستان معمولي قائل بودند چنانكه بر اثر خاندان پيرنيا حتي در قانون اساسي پس از مشروطه ،اين شهر را از شرط حد نصاب نفوس براي برخورداري نماينه مستقل در مجلس شوراي ملي معاف كرده بودند. يكي از فرزندان بزرگ اين سرزمين دكتر حسين فاطمي است كه در نهضت ملي شدن صنعت نفت تا آخرين نفس پايمردي كرد و به دكتر مصدق وفادار ماند و جان و سر را در راه آزادخواهي فدا كرد.

منبع »سازمان ايران گردي و جهان گردي استان اصفهان