نايين از نگاه ديگر

عكسي كه مشاهده مي فرماييد مربوط به نماي خارجي امامزاده سلطان سيد علي (ع) نايين است كه حدود 100 سال پيش توسط جرج استيونس سياح انگليسي از آن عكس برداشته است .گويا اين سياح انگليسي در آن زمان مي دانسته روزي فرا خواهد رسيد كه ما آگاهي و كفايت نگهداري حتي يك آجر از اين بناي دوره ي صفويه را نداريم و همه با خاك يكسان شده بر باد خواهدرفت بدون اينكه كسي فكر كند نايين كه امروز به خاطر فقر اقتصادي و عدم امكانات رفاهي و فقدان مراكز علمي و صنعتي پيشرفته جزو كوچكترين و محروم ترين شهرستان هاي كشور محسوب مي شود در چهار قرن پيش چه معماران كار آمد و خوش ذوقي داشته كه توانسته اند در شهري كه مسلماً فقير تر و محروم تر از اكنون بوده و همه منازل به صورت اتاق هاي محقر و چند خانه وار در يك منزل زندگي مي كرده اند بنايي به اين ارتفاع با آجر خالص ساخته شود اما از طرفي گوياي اين واقعيت است كه متوليان امور اين قصبه كم جمعيت و كوچك در آن زمان چه اهميت و برجستگي در فرهنگ مردم مي ديدند كه دست به احداث اين سردر معتبر براي امامزاده زده اند .اگر عظمت ائمه اطهار محرك اين اثر بوده امامزادگان اولي تر و مهمتر هم در شهرستان هاي مختلف وجود دارد

 كه خيلي از آنها بنايي به اين قدمت ندارند كه گنبد كاشي و رواق و گچبري و ستون هاي آنچناني و سردري از آجر خالص درآن زمان برايشان ساخته شود و اگر فهم و شعور مردمان و متوليان آن زمان باعث بوده متحيرم اكنون چرا تفكر و انديشه ما در حفظ آثار تاريخي اين گونه سير قهقرايي طي كرده است اي كاش جامعه شناس قهاري كه در علم روانشناسي نيز متبحر باشد پيدا مي شدو ما را از اين تعجب كشنده و اعصاب شكن نجات مي داد و به ما مي فهماند كه چه خفت وننگي در آثار تاريخي وجود دارد كه اينگونه خصمانه بدون هيچ گونه مشورتي با كارشناسان ميراث فرهنگي فقط با پشتوانه معجزه آساي پول و قدرت و با سوء استفاده از بيخبري عوام به تخريب آثار باستاني دست مي زنيم .شايد بعضي تصور كنند كه مراد و منظور نگارنده عدم پيشرفت ونوسازي و ترقي است و همه چيز ما بايدبه همان صورت قديم حفظ شود در حالي كه اصلاً چنين نيست چه مدينه فاضله اي محبوب تر از شهرستاني كه زادگاه آبا و اجدادي ما بوده و پيشرفت همه جانبه آن باعث رشك و غبطه ديگر شهرستان ها باشد اصلاًيك تقاضاي غير طبيعي و ادعايي غير ممكن است كه  به اصطلاح دست به سياه و سفيد نزنند و در طول زمان همه چيز به همان حالت اوليه نگه داشته شود مسلماً هيچ وقت و هيچ كس چنين تقاضايي را نخواهد داشت و مطرح نخواهد كرد چون مخالف با سير طبيعي اين جهان است .آنچه منظور نظر است حفظ بناهاي تاريخي به شيوه نوين و با اجراي نقشه هاي منطبق با اصول ميراث فرهنگي است .بدون هيچ گونه تعارف و چابلوسي بگويم ،تضعيف و تخريب يك اثر تاريخي شهر يدون اجازه ميراث فرهنگي و بدون در نظر گرفتن اهميت و اعتبار پيشينه تاريخي ان اهانت به فهم و شعور و عقل و كفايت همه مردمان شهر مي باشد چرا كه هر مهمان عادي يا پژوهشگرو محقق غير بومي كه از اين خرابكاري هاي تأسف بار آگاه شود و در مراجعات مكرر خود به بناها متوجه اين روش هاي زيان بار شود قضاوت كلي در باره همه مردمان آن شهر مي كند و معتقد مي شود كه وقتي كسي نسبت به اعمال ناهنجار و خراب كردن بنا هاي تاريخي هيچ صداي اعتراضي از مردم نخواهد شنيد مسلماً نسبت به اعمال خود دقت نظر و دور انديشي نخواهد داشت و فكر خواهد كرد كه همه مردم اين شهر بي فرهنگ و بي اطلاع از اهميت آثار تاريخي خود هستند چرا كه اگر اطلاع و آگاهي داشتند فشار افكار عمومي و اعتراض مردم مانع از بين رفتن آثار باستاني مي گرديد .از طرفي سكوت مردم ومسؤولين در آن شهر بهترين بستر براي انواع خلافكاري ها و سرقت ها خواهد شد .به سرقت رفتن سنگ نوشته هاي عتيقه و خراب شدن بناهاي تاريخي را در اين چند سال اخير با گذشته مقايسه كنيد تا متوجه شويدمنظورم چيست.اگرسرقت ها توسط مردمان اين شهر انجام گرفته وا اسفا به حال اين شهر و اگر از مردمان غير بومي صورت پذيرفته نتيجه و عكس العمل همين سكوت و بي اطلاعي زيان بار است چراكه  مي دانند هيچ صداي اعتراضي نخواهند شنيد و مردم نمي دانند در اين شهر چه مي گذرد و هيچ گونه باز خواستي در اين قبال وجود نخواهد داشت مطمئن باشيد اهميت و اعتباري كه ديگر شهرستان ها براي نايين قائل هستد به بركت رجال پاكدامن و نامور و عظمت آثار باستاني است .امروز كه ديگر از آن فرزانگان جز نام و يادي باقي نمانده لااقل لياقت نگهداري آثار تاريخي خود را داشته باشيم نايين در دوره هاي مختلف تاريخي افراد ارزنده و يادگار هاي برجسته اي دارد از قبل از اسلام گرفته بنايي مثل نارنج قلعه تا دوران قاجار بنايي مانند خانه تاريخي فاطمي مشهود است اما گاهي اوقات فكر مي كنم آيندگان ما  به چه اثر هنري از دوراني كه ما در آن هستيم  افتخار خواهندكرد؟! ودر آينده چه اثرشگفت انگيزي از ما باقي خواهند ماند جز خراب كردن آثار تاريخي و بي تفاوتي در نگهداري ميراث نياكان.وقتي توريست هاي خارجي و مهمانان ايراني كه از كشور هاي پيشرفته وشهرهاي بزرگ مانند تهران به نايين وارد مي شوند و از كنار عظيم ترين مراكز علمي وفرهنگي وبرجسته ترين اساتيد وپژوهشگران برخاسته اند وبه اين شهر آمده اندمسلماً انواع واقسام پاساژ ها ومغازه هاي لوكس ومدرن وساختمان هاي آسمان خراش راديده اند ونيازي به بازبيني ماكت هاي ساخته شده از روي مدل ساختمان هاي خود توسط ما را ندارند .بنابراين آنچه آنها را به اين شهر مي كشاند ديدن همين خشت وگل ها وآثار باستاني وتاريخي است وگرنه چه چيز دلخوش كننده اي در اين شهر وجود دارد كه بتواند يك توريست خارجي يا شهروند ايراني را اقناع روحي كند يا تفريحي خستگي زدا وتنوعي فرح افزا برايش فراهم كند ؟!؟متأسفانه كسي را كه درخواب غفلت باشد مي توان متوجه بعضي مسايل كرد وبيداري وآگاهي بخشيد اما امان از وقتي كه كسي خودش را به خواب بزند چنين شخصي هيچ گاه حاضر به تفكر وخردمندي نيست چون مي داند بيداريش منجر به به خطر افتادن بسياري از موقعيت هايش خواهد شد ومنافع مادي واداري اين اشخاص در همين تجاهل نهفته است .تنها راه عزت باقيمانده نايين اين است قبل از هرگونه اقدام در حريم آثار تاريخي وبافت قديم اهميت اين بناها مدنظر كليه مردم ومسؤولين قرار گيرد.

هماي گو مفكن سايه شرف هرگز                در آن ديار كه طوطي كم از زغن باشد

رسول زماني ناييني

دريافت فايل پي دي اف