قالي بافي
صنعت قالي در نايين رواج
نداشت تا اينكه ميرزا جلال خان پيرزاده كه از سال 1296
هجري شمسي تا سال 1307 سمت نظامت مدرسه نايين را داشت
چون جدي و ساعي بود ملاحضه كرد كه برخي از شاگردان پس
از اتمام تحصيلات ابتدايي قادر به ادامه نحصيل نيستند
و به لحاظ نبود بازار اشتغال كافي در منطقه و صرفا به
جهت تامين معاش زندگاني خود و خانواده كه در محروميت و
فقر بسر مي بردند ، ناچار به ترك ديار و كاشانه خود
هستند. از اين رو تصميم گرفت تا حرفه اي براي اين دسته
از افراد فراهم كند . لذا در سال 1302 با هزينه خود
مبادرت به دائر نمودن كلاس فني كرد و در اين رابطه از
وجود دو نفر از استادان قالي بافي ناييني به نامهاي
ميرزا حسن و ميرزا جواد سجادي كه از سادات نايين بودند
و مراحل آموزش قالي بافي را قبلا در سلطان آباد
اراك آموخته بودند بهره گرفته و به مدت دو سال در
اولين كارگاه قالي بافي نايين به آن عده از افرادي كه
ذوقي به اين كار داشتند ، حرفه بافت قالي را آموختند.
طولي نكشيد كه مرحوم حاج ملا قاسم صادقي نيز با جديت
خود كارگاه قالي بافي ديگري را در محله چهل دختران
نايين داير نمود و آوازه طرز كار و بافته دست آنان كه
يك پديده جديد محسوب مي شد در بين همه پخش گرديد و عده
اي ديگر را جذب فعاليت در زمينه رونق اين حرفه نمود كه
جا دارد از جمله آنان از كوشش بي دريغ برادران حبيبيان
كه طرح فرش نايين را با الهام از طبيعت كوير و فرهنگ
غني مردم منطقه و طرحهاي دوران صفوي به عرضه وجود
آوردند بعنوان بانيان توسعه و ترويج فرش نايين نام
برده شود .
از
آنجايي كه سطح درآمد حاصله از قالي بافي نسبت به ساير
هنرهاي دستي از رشد قابل توجهي برخودار بود ، طولي
نكشيد كه اين هنر از رونق چشمگيري برخوردار گرديد .
فرشي كه امروز به نام
فرش نايين به شايستگي و غرور ارزشي والا به فرش ايران
در بازارهاي جهاني بخشيده است حاصل سر پنجه مردماني
هنرمند و كم ادعا است كه طبيعت كويري نهايت خست و تنگي
را بر شرايط زندگي آنها روا داشته است.
طرح و نقشه هاي قالي
نايين متفاوت است و انواع زيادي دارد كه بيشتر به صورت
نقش گل مرغي ـ پيچ در پيچ اسليمي ـ شكارگاه ـ محرابي
جوشقاني ـ لچك ترنج ـ طرحهاي غلط ( قابي ، قابي درختي
، قاب محتشم ) و در اندازه هاي مختـلف چون پشتي به
ابعاد 80 * 120 سانتيمتر . ذرع و نيم به ابعاد130*200
سانتيمتر . قاليچه يا پرده اي به ابعاد 170 * 270
سانتيمتر . 300 * 200 . 300 * 400 و ... .
قالي هاي نايين به شكل
گره زدن از نوع گره فارسي باف مي باشد كه اين گره زدن
گاهي به صورت يك جفتي يا دو جفتي انجام مي شود.
قالي نايين معمولا بصورت
6 لا يا 9 لا و يك خفتي و دو خفتي بافته مي شود كه مي
توان قالي هاي 6 لا و يك خفت را ريزبافي و ظريف و با
كيفيت بالا و قالي ها 9 لا و دو خفتي را با ظرافت و
كيفيت پايينتر دانست.
